Linux nedir? Linux ne işe yarar? Tüm Detaylar

Günümüzde birçok bilgisayar kullanıcısı tarafından tercih edilen Linux işletim sistemi, özgür ve açık kaynaklı bir yapıya sahiptir. Linux, Finli bilgisayar programcısı Linus Torvalds tarafından geliştirilen bir işletim sistemidir. Özgür yazılım prensiplerine dayalı olarak tasarlanan Linux, kullanıcılarına özgürce inceleme, dağıtma ve değiştirme imkânı sunmaktadır. Bu özellikleri sayesinde, milyonlarca geliştirici Linux’a katkı sağlayarak işletim sisteminin sürekli gelişimini sağlamaktadır. Linux’un kaynak kodları herkes tarafından erişilebilmekte ve değiştirilebilmektedir. Bu, kullanıcıların ihtiyaçlarına göre özelleştirilmiş işletim sistemleri oluşturabilmelerine olanak tanımaktadır. Aynı anda birden fazla kullanıcının sistemi kullanmasına ve birçok görevin eş zamanlı olarak gerçekleştirilmesine olanak tanımaktadır. Bu blog yazısında, “Linux nedir?” ve “Linux ne işe yarar?” Sorularının cevabıyla beraber Linux’un temel özellikleri ve işlevleri hakkında bilgi edineceksiniz.

Linux Nedir?

Linux, özgür ve de açık kaynaklı bir işletim sistemidir. İlk olarak Linus Torvalds tarafından 1991 yılında geliştirilmeye başlanan Linux, geniş bir geliştirici topluluğu tarafından sürekli olarak güncellenmekte ve de geliştirilmektedir.

Linux’un temel felsefesi, kullanıcılara özgürce inceleme, değiştirme ve dağıtma hakkı tanıyan açık kaynak prensiplerine dayanmaktadır.

İşletim sistemleri, bilgisayarın donanım kaynaklarını yöneten ve uygulama yazılımlarının çalışmasını sağlayan yazılım tabanlı sistemlerdir. Linux, bu tür bir işletim sistemidir ve genellikle güçlü, güvenilir ve esnek bir platform olarak bilinmektedir.

Linux ne işe yarar?

Genel olarak Linux, dünya genelinde birçok sunucu sistemini çalıştıran popüler bir işletim sistemidir. Web sunucuları, veritabanları, dosya sunucuları ve ağ sunucuları gibi birçok sunucu görevini yerine getirebilir. Apache ve Nginx gibi popüler web sunucu yazılımları genellikle Linux üzerinde çalışmaktadır.

Linux, bulut altyapıları için ideal bir işletim sistemidir. Birçok bulut hizmeti, özellikle sanal makineler Linux üzerinde çalışmaktadır. Amazon Web Services (AWS), Google Cloud Platform (GCP), ve Microsoft Azure gibi büyük bulut sağlayıcıları Linux tabanlı çözümler sunmaktadır.

Linux ile ilgili en sık sorulan sorulardan biri güvenlik açığıyla ilgilidir. Mesela “Linux mu daha güvenilirdir yoksa Windows mu?” sorusu en çok sorulan sorulardandır. 2023 yılı için yayınlanan bir listede güvenlik açığı sırasına göre ürünlerin sıralamasında Linux daha ön sıralarda yer alarak Windows’un önüne geçmiştir. Ancak şunu unutmayalım ki hiçbir işletim sistemi tam manasıyla güvenilir değildir.

Birçoğumuzun aklına Linux işletim sistemi deyince masaüstü bilgisayarlar gelmektedir. Ancak bununla sınırlı değildir. Linux sadece masaüstü bilgisayarlarda bulunan işletim sistemlerinin küçük bir yüzdesini oluşturmaktadır.  Linux özgür kullanım yapısı sebebiyle çok fazla sayıda farklı sistemlerde bulunmaktadır. Buna otomobiller, roketler, televizyonlar gibi çeşitler dâhildir. Bu geniş kullanımı sebebiyle Linux öğrenilmesi gereken önemli bir konudur.

Başlangıç Seviyesinde Komut Satırı Kullanımı: Bilgisayarınıza Talimat Verme

Bilgisayarlarla etkileşim kurmanın en bilinen yollarından biri Komut Satırı Ara yüzüdür. Yani Kısacası CLI. CLI, bilgisayarınıza doğrudan talimatlar vermenizi sağlayan güçlü bir araçtır. CLI, bilgisayarınıza daha fazla kontrol sağlamaktadır ve de özellikle Linux sistemlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Temel bilgileri anladığınızda, CLI ile daha fazla etkileşimde bulunabilir ve bilgisayarınıza doğrudan komutlar vererek işlerinizi hızlıca halledebilirsiniz. Öncelikle “komut nedir?” açıklayalım.

Bir komut, bilgisayarınıza belirli bir görevi yerine getirmesi için söylediğiniz bir tür talimattır. Örneğin, “ls” komutunu örnek verelim. Bu “ls” komutunu kullanarak dosyalarınızı listeleme imkânı bulabilirsiniz. Komut yazarken dikkatli olmak gerekmektedir. Mesela büyük harf-küçük harf farkı bile hata yapmaya sebep olabilmektedir. Örneğin “ls” yazmak yerine “LS” yazarsanız bilgisayarınız sizi anlamayacaktır.

Komut Nasıl Yazılır?

Komut yazarken genellikle “komut [seçenekler…] [argümanlar…]” formülü kullanılmaktadır.

  1. Komut: Bu kısım, bilgisayarınıza ne yapmasını istediğinizi belirten temel komuttur. Örneğin, “ls” komutu dosyaları listelemektedir.
  2. Seçenekler: Komutun davranışını değiştirmek veya özelleştirmek için kullanılan isteğe bağlı özelliklerdir. Seçenekler genellikle bir veya daha fazla harfle ifade edilir, örneğin, “-l” seçeneği “ls” komutunu daha detaylı bir şekilde listelemektedir.
  3. Argümanlar: Komutun çalışması için gerekli olan bilgileri veya nesneleri temsil etmektedir. Örneğin, “cd” komutu dizin değiştirmek için kullanılmaktadır ve de yeni dizini belirtmek için bir argümana ihtiyaç duymaktadır.

Linux Komut Satırında Dosya ve Dizin Yönetimi: Temel Bilgiler

Dosya ve dizin yönetimi ve komut satırı kullanımı önemli bir yere sahiptir. Linux komut satırında daha etkili bir şekilde gezebilmek için bilmeniz gereken temel bilgileri sıralayalım

Dizin Değiştirme: cd Komutu

cd (change directory) komutu, Linux’ta dosyalar arasında gezinmek için kullanılmaktadır. Mesela cd Documents komutu, bulunduğunuz dizini “Documents” dizinine değiştirmektedir.

Dosya ve Dizin İşlemleri: mkdir, cp, mv, rm

“mkdir” komutu, yeni bir dizin oluşturmak için kullanılmaktadır. “cp” komutu ise, dosya kopyalamak için kullanılmaktadır. Dosya taşıma ve adını değiştirme işlemleri için ise mv komutu kullanılmaktadır. Bu komut, dosyayı başka bir konuma taşmakta veya adını değiştirmektedir. Dosya veya dizin silmek için ise “rm” komutu kullanılmaktadır. Ancak, bu komutun dikkatlice kullanılması önemlidir çünkü silinen dosyalar geri 

alınamaz.

Bu komutları kullanırken, işlemlerinizin doğru olduğundan emin olmak için dikkatlice kontrol edin. Dosya ve dizin işlemlerini yaparken yanlışlıkla veri kaybetmemek için dikkatli olmak her zaman önemlidir.

Linux Geleceği

Linux’un geleceği konusunda kesin tahminlerde bulunmak oldukça zordur. Ancak genel olarak bi tahminde bulunmaya çalışalım. Linux çekirdeğinde çeşitli gelişimler olacağını söyleyebiliriz. Çekirdek geliştiricileri, Linux’un performansını artırmak ve de daha verimli çalışmasını sağlamak için çeşitli iyileştirmeler yapabilirler. Donanım uyumluluğunu artırmak amacıyla yeni sürücüler eklenerek geniş bir donanım yelpazesi de desteklenebilir. Grafiksel arayüz gelişmeleri de gelecekte olabilmektedir.. GNOME, KDE ve diğer masaüstü ortamları, kullanıcı deneyimini artırmak ve daha modern bir görünüm sunmak için sürekli olarak güncelleniyor. Bu, daha iyi performans, daha düşük bellek tüketimi ve kullanıcı dostu ara yüzler içerebilmektedir.

Yeni Linux dağıtımları ortaya çıkabilir ve mevcut olanlar daha güncel sürümlerle güncellenebilmektedir. Özellikle, güvenlik, hız ve kullanılabilirlik konularında yapılan iyileştirmeler dikkate değer olabilmektedir. Ancak unutulmamalıdır ki, Linux’un geleceği topluluk katılımına ve teknolojik gelişmelere bağlıdır. Linux, esnek yapısı ve açık kaynak modeli sayesinde sürekli olarak adapte olabilmekte ve de gelişebilmektedir.

Bu yazımızda Linux nedir? Linux ne işe yarar? Linux geleceği nedir? gibi soruları cevapladık. Eğer blog yazımızı beğendiyseniz diğer blog yazılarımızı okumak için buraya tıklayabilirsiniz.